Bir araştırma ekibi hangi yıldız sistemlerinin başarısız olacağını ve hangilerinin uzun süre hayatta kalacağını tahmin edebilecek bir yapay zekâ algoritması üzerine çalışıyor.

Evrenin varoluşundan beri gezegenler Güneş sistemimizde olduğu gibi bir yıldızın etrafında belirli yörüngelerde ilerliyorlar ve gökyüzüne bakmaya başladığımızdan beri bu gezegenlerin yörüngede ilerlerken birbirlerine çarpmalarını neyin engellediği gökbilimciler için büyük merak konusuydu. Şimdi ise yapay zekâ Dünya üzerinde yaşayan türlerin geçmişi ve geleceği hakkında tahmin yaptığı gibi evrende bulunan gezegenlerin kaderleri için de öngörülerde bulunuyor.

Peki yörüngeler nasıl oluşuyor ve gezegen sistemleri nasıl ortaya çıkıyor?

NASA astrofizikçileri ve Princeton Üniversitesi’nden astrofizikçi Daniel Tamayo’nun geliştirdiği algoritma hangi gezegenin yaşayacağına veya hangi gezegenin öleceğine karar vermekten çok gezegenlerin rotaları hakkında tahminde bulunarak hangilerinin yörüngesinde ilerlemeye devam edeceğini ve hangilerinin diğer gezegenlere veya yıldızlara çarpacağı konusunda tahminler yapıyor.

Newton’dan beri açıklama getirilemeyen “Yörünge İstikrarı”

Gezegensel sistemlerde gezegenler ev sahibi yıldızların etrafında yörüngeye girerken bazı şeyler yolunda gitmeyebilir ve bu gezegenler rotalarından sapıp başka gezegenlerle veya yıldızlarla çarpışabilirler. İstikrarsız olduğu düşünülen bu yörüngeler için pek çok konfigürasyon var ve milyonlarca yıl içinde gezegenler birbirlerinin yörüngelerinden geçmeye devam ederken bu hesaplanamayan istikrarsız hareketler evreni hızlı bir kıyamete sürükleyebilir. Çok uzun zamandır yörünge istikrarı problemine sadece matematiksel boyutta yorum getirilebiliyor, iş teorik olarak istikrarlı konfigürasyonları tahmin etmeye geldiğinde çıkmaza giriyor.

Kepler-431 sistemi için iki olası yörünge konfigürasyonunu gösteren bir çizim. Soldaki görüntü üç gezegenin kararsız yörüngelerini gösteriyor.

SPOCK adı verilen yapay zekâ sistemi gezegenlerin etkileşimlerinin basitleştirilmiş modellerini ve makine öğrenimini birleştirerek bu çıkmaza girmiş problemi çözmek için geliştirildi. Önce 10.000 yörünge simüle ediliyor ve gezegen sisteminin rezonans dinamiklerine dair 10 özet metrik hesaplanıyor. Daha sonra gezegenler ortak yıldızlarının etrafında yaklaşık bir milyar tur attığında bu 10 özellikten hangisinin istikrarlı bir geleceğe sahip olacağı makine öğrenimiyle eğitilen algoritma tarafından tahmin ediliyor.

Princeton Üniversitesi’nden astrofizikçi Daniel Tamayo : “Sistemleri “Bu sistem iyi olacak, ancak bu yakında patlayacak.” diye kategorize edemeyiz. Bunun yerine belirli bir gezegensel sistem için amacımız çoktan çarpışan veya şu an için var olamayacak tüm kararsız olasılıkları elemek.”

Son 25 yılda gökbilimciler neredeyse yarısı çok gezegenli sistemlere ait olmak üzere diğer yıldızların etrafında dönen 4.000’den fazla gezegen keşfetti. Princeton Astrofizik Bilimleri Bölümü Başkanı Profesör Michael Strauus’a göre 700’den fazla yıldızın etrafında dönen iki veya daha fazla gezegen var. İşte Tamayo ve meslektaşları geliştirdikleri algoritmayla beraber bu çok gezegenli sistemlerin dinamiklerini keşfetmek için temelde yeni bir yol buldular ve modelleri 100.000 faktörle yapmak için gereken bilgisayar süresini hızlandırdılar. Araştırmacılar bu sayede evrende var olan ve keşfettiğimiz tüm güneş sistemi mimarilerini ayrıntılı olarak anlamayı umut ediyorlar.

Kaynak: Phys.org

 

Share:

administrator

Yıldız Teknik Üniversitesi Kontrol ve Otomasyon Mühendisliği 4. sınıf öğrencisi olan Kardelen, yeni filmler ve müzikler keşfetmenin yanında teknolojik yenilikleri takip etmekten büyük keyif alıyor ve kendisine ilginç gelen şeyleri Gelecek Burada için yazıyor çiziyor, hatta bizzat Gelecek Burada'nın podcast yayınlarını yürütüyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.