Luisa Amezquita isimli bir Rappi kuryesi iş çıkışında evine doğru giderken motosikleti bozuldu. Bölgede yaşanan taciz, tecavüz ve cinayet oranlarını da göz önünde bulunduran Luisa biraz endişeli bir şekilde kendisini çevredeki en güvenilir teşkilata emanet etmeye karar verdi. Whatsapp grubu.

“Uyanık birileri var mı? Saat 10’dan beri eve gitmeye çalışıyorum ama yolda kaldım” diye mesaj attı. Grubun yöneticisi Stephanie Rojas birkaç arama yapmaya başladı ve Ni un repartidor menos (Bir kurye daha öldürülmesin) isimli grubun yöneticisi Saúl Gómez’e ulaştı. Gruba yardım mesajı attıktan sonra sesi soluğu çıkmayan Luisa’yı topluluk üyeleri bisikletli ve motosikletli bir şekilde aramaya koyuldu. Uber Eats, Rappi, DiDi ve Sin Delantal isimli farklı şirketler için çalışan bir grup insan sokakta ‘motosikleti ile yürüyen bir kadın’ı arıyordu. Neyse ki, korkulan olmadı ve sabah 9 sıralarında Luisa gece yardım mesajını attıktan sonra telefonunun bozulduğunu ancak evine güvenli şekilde varabildiğine dair bir mesaj attı.

Yukarda verdiğimiz örnek Meksika genelinde teslimat işinde çalışan insanların yaşadığı en hafif korkulardan birisi. 2019 yılında 1421 kayıtlı cinayet ile tüm yılların rekorunu kıran Meksika’da kaydedilen şikayetlerin çözülme oranı sadece %6. Silahlı gasp, trafiklerde ölümlü kazalar ve hem müşteriler hem de restaurant çalışanları tarafından cinsel tacize maruz kalan kuryeler ve paylaşımlı araç şoförleri; hayatlarının güvenliği konusunda ne şirketlere ne de devlete güveniyor.

Uber, Uber Eats, Rappi, DiDi ve Sin Delantal gibi platformlar için çalışan kuryeler, Meksika yasalarına göre İşçi Kanunu’na dahil olamadığı için klasik sağlık sigortalarından veya işçi haklarından yararlanamamakla birlikte kişisel güvenlikleri için bu platformların özel önlemlerinden medet ummak zorunda kalıyor. Kuryeler, Uber’in yardım hattı özelinde, “bir sorunla karşılaştığımızı belirtip siparişi ulaştırmazsak puanımız düşüyor ve gelecekteki siparişlerimiz etkileniyor” diye düşünürken, Rappi isimli şirketin yardım hattı özelinde ise “destek hattı Kolombiya’da bulunduğu için oradaki insanların Meksika’da yaşadığımız sorunları anlayıp hızlıca yardımcı olabilmesi imkansız” diye düşünüyor.

Yaşanan onca sorundan sonra 2018 yılının Kasım ayında, bir Uber Eats kuryesinin kaza sonucu ölmesiyle taşan sabırlar ile başlayan protestolar direkt etki edememiş olsa bile kuryelerin birbiri ile tanışmasına ve birlik olmaya karar vermesine vesile olmuş. Bugün toplam 1000 kadar üyesi bulunan 4 farklı Whatsapp grubu da o gün, orada doğmuş.

“Kimse sürücülerin refahı hakkında konuşmuyor, çünkü şirket onları işçi olarak tanımıyor. Bu insanları kim destekleyecek? Birbirlerini destekliyorlar.”

-Eduardo Vargas Escobar (Dayanışma Merkezi yöneticisi)

İnternet sahibi insanların %93’ünün Whatsapp kullandığı Meksika’da devletten ve şirketlerden beklediği desteği alamayan kurye ve platform şoförleri o günden bu yana mesajlaşma uygulaması aracılığıyla birbirlerine anlık sesli mesaj, fotoğraf ve anlık konum atarak yardımcı oluyor. Farklı gruplarda farklı kodlar da belirlenmiş, mesela kırmızı siren emojisi bir üyenin kaza yaptığını veya kazaya tanıklık ettiğini, bisiklet emojisi ile birlikte “comrade en route” ifadesi tehlikeli bir noktaya teslimat alındığını belirtirken, platform şoförleri grubunda göz emojisi, tehlikeli/şüpheli bir yolcu alındığını belirtiyor.

Öte yandan 12 yaşında bir çocuğu olan ve yalnız yaşayan Rojas da asgari ücreti saatlik 5.30 dolar olan Meksika’da en iyi iş imkanlarından birinin motokuryecilik olduğunu düşünüyor ancak herhangi bir güvencesinin olmamasından da şikayetçi. Rojas, müşteriler veya restaurant çalışanları tarafından tacize uğrayan kadınların dayanışması için de özel bir grup açmış. Bugüne kadar gelen, “müşterinin kapıyı çıplak şekilde açması” ve “restaurant çalışanının numarayı kaydederek mesajla rahatsız etmesi” olaylarının çokluğu da dikkat çekici.

Not: Fotoğraftaki kişi rastgele seçilmiştir, “Roja” değildir.

Kazalar, yaralanmalar, taciz olayları, hırsızlıklar ve benzeri konularda sürekli veri toplayan topluluklar, Google Maps üzerinde tehlikeli bölgeleri de işaretlemiş.

Günümüzde internetin getirdiği büyük bir nimet olan Uber gibi servislerin on yıllar önce kurulmuş anayasalara sahip ülkelerde doğurduğu sorunlar bugün ve yakın gelecekte ne gibi konulara odaklanmamız gerektiğine dair güzel bir ipucu veriyor. Bu içerik Uber’in Türkiye’de yaşadığı sorunları da akıllara getiriyor. Uber sürücüleri hem polisten hem de taksicilerden korunarak işlerini yapmaya çalışırken bir Whatsapp grubu kurmuş ve birbirlerine yardımcı oluyordu. Hayatımda hiç araç kullanmadığım için böyle bir şeye dahil olma fırsatım olmadı ancak memleketimde birbirine çevirme olduğunda haber veren bir Facebook grubunun varlığından; kamyon şoförleri arasında yük ve diğer konularda yardımlaşmak için kurulan bir Whatsapp grubunun varlığından haberim var. Yukarıdaki Meksika içeriği çok ‘özgün’ bir şey olmasa da günümüz araçlarını kullanarak birlik olmaya güzel bir örnek olduğu için, geliştirilen teknolojilerin ne tarz kültürel engellerle karşılaşabileceğine dair girişimcilere ders niteliğinde olduğu için ve her şeyden önce Uber’i yeni bir özellik geliştirmeye ittiği için paylaşmaya, dikkate almaya değerdi.

Yasalar ve yeni teknolojiler, kültürel değişmezler ve yeni kültürler sunan inovasyonlar arasındaki problemleri aştığımızda karşımıza gelecek yeni bir gerçeklik daha var: Bir yandan Meksika’daki sistemin ‘geri kalmışlığından’ bahsederken diğer yandan Amerika’da otonom kuryelerin test sürüşlerine başladığını görüyoruz.

Öte yandan Birleşik Krallık’ta Deliveroo çalışanları, Arjantin’de ise Glovo çalışanları farklı yöntemlerle şirketleri protesto yolunu denedi. Meksika’daki çalışanların Bağımsız Teslimat Uygulama Birliği isimli bir sendika kurduğunu ancak devlet tarafından işçi olarak tanınmadıkları için sendikanın henüz resmi bir sıfata sahip olmadığını söylemekte ve bu olumsuzluğa rağmen, Ağustos ayında kaza yapan bir Uber Eats kuryesinin hastane masrafları konusunda yaşanan sorunun tepkiler sonucunda Uber tarafından hızlıca çözüldüğünü hatırlatmakta fayda var.

Türkiye’de geleneksel yöntemlerle çalışan moto kuryelerin hayatına da şöyle bir göz atmak isteyebilirsiniz:

Kaynak: OneZero

Share:

administrator

1997’de Nevşehir-Ortahisar’da doğdu. Marmara Üniversitesi’nde Basım Teknolojileri eğitimi görüyor. Gazeteciliğe ve doğru bilgi alma hakkına inanan Hasan, bir Onaran olarak sosyal inisiyatifin ve eğitimin gücüne inanıyor, geleceğin nerede olduğunu araştırıyor.

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir