Günümüzde küresel çapta sera gazı salınımında %50’lik paya sahip hayvansal üretimin çevre üzerindeki olumsuz etkisi sır değil. Hayvansal gıda tüketenler için bu gerçeklikten kaçınmak giderek zorlaşıyor. Buna rağmen, herkes vegan bir yaşam tarzını benimsemeye hazır veya buna muktedir olmamakla beraber tercih de etmeyebilir. Bunun yerine, sürdürülebilir et ve gezegen diyeti gibi bir beslenme biçimi benimsemek giderek daha popüler hâle geliyor. Peki sürdürülebilir hayvansal üretim ne anlama geliyor? Gezegenimize zarar vermeden bilinçli bir şekilde et yemek mümkün mü?

Geleneksel hayvansal üretim daha fazla hayvan ile en yüksek verimi amaçlayan bir üretim şekli olarak tanımlanırken, ekolojik hayvansal üretim hayvan sayısının az olduğu, uygun besleme ve barınak koşullarında, buna uygun üretim ve pazarlama yöntemi ile kaliteli ürün elde edip yüksek fiyata ulaşabilen bir üretim sistemi olarak tanımlanıyor. 

Ekolojik hayvansal üretimi geleneksel hayvansal üretimden ayıran temel farklılıklar;

  • Hayvan refahının gözetilmesi
  • Doğal çevre bilinciyle üretim gerçekleştirilmesi
  • Sağlıklı ve besleyici ürünler üretilmesi
  • Sürdürülebilir kaynakların sürekliliğinin sağlanması

Ekolojik hayvancılığın temel amaç ve ilkeleri ise;

  • Hayvan sağlığını korumak,
  • Mümkün olduğunca işletmenin kendi ürünleri ve yem bitkileri ile besleme yaparak yemlerde kimyasal maddeler (antibiyotikler, kilo aldırıcı katkı maddeleri) kullanmamak,
  • Doğaya aykırı olmayan (genetik olarak modifiye edilmemiş) damızlık seçimi ve embriyo transferinin olmaması,
  • Uygun ahır koşulları ve araziye uygun sayıda hayvan yetiştirme (1 hektar için 1 büyükbaş hayvan olarak örnekleniyor),
  • Tüketici talebine yönelik sağlıklı, kaliteli ürünler üretmek ve üreticilerin gelir düzeyini yükseltmek,
  • Üretim ve tüm tedarik zinciri boyunca olumsuz çevresel etkiyi en aza indirmek
    olarak sıralayabiliriz.

Hayvansal Et Üretimi Sürdürülebilir Olabilir mi?

“Ekolojik hayvancılık, hayvancılık problemlerini çözmeye yönelik bir üretim yöntemi olarak düşünülmemelidir. Bu üretim yöntemi kaliteli ürün, yüksek fiyat ve talebi olan bir üretim şekli olarak irdelenmelidir. Başlangıçta bitkisel üretimde ekolojik sisteme geçişte yaşanan sorunların ekolojik hayvancılığa geçişte de yaşanabileceği bir gerçektir. Bu nedenle Türkiye’nin ekolojik hayvancılığa geçerken belli bir geçiş sürecini yaşaması da doğaldır. Bu çerçevede, Türkiye’de ekolojik hayvancılığa geçişi sağlamak için ekolojik hayvancılıkta eğitim, araştırma ve desteklemeye yönelik kısa, orta ve uzun vadeli politikaların geliştirilmesi, iç ve dış pazar (organik gıda tüketim trendinin artış gösterdiği bazı Asya ülkelerine yönelik) araştırmalarıyla taleplerin belirlenmesi, üreticilerin etkin eğitimi, örgütlenmesi, pazarda ekolojik ürün tanımlamaları, yönetmelik şartlarının sağlanması ve denetimi, destekleme politikalarının oluşturulması vb. gibi hususların gerçekleştirilmesi gerekmektedir. Bu durumda Türkiye’de ekolojik hayvancılık özellikle gelir düzeyi düşük çiftçiler için önemli bir gelişme aracı olabileceği gibi Türkiye’yi dünyada hayvancılık üretimi konusunda önemli bir konuma getirebilecektir.”  – Konvansiyonel ve Ekolojik Hayvancılık Sistemlerinin Sürdürülebilirliği ve Türkiye Üzerine Bir Değerlendirme

Birçok uzman, hayvansal ürünlerden kaçınmanın gezegenin devinimini bozmamanın ve tabii yardım etmenin en büyük yolu olduğu konusunda hemfikir. Hiç şüphe yok ki yukarıda belirttiğimiz sebeplerden ötürü daha az et, balık ve süt ürünleri yemeliyiz. Ancak vicdan azabı duymadan et yemenin yolları var.

Birey olarak sürdürülebilir hayvansal üretim tercihleri neler olabilir?

Sürdürülebilir hayvansal üretimle üretilmiş etleri satın almanın cüzdanlarımızı etkileyeceği doğru. Birçok evde organik veya otla beslenen hayvanlar ile beslenmeye geçiş, et yemeyi bir lüks hâline getirebilir. Bu durum günlük öğünlerde et sıklığını azaltacağı için daha az ama daha kaliteli et yemek, hem bizim hem de gezegenin sağlığı için faydalı olacaktır.

Kitlesel olarak üretilen etleri en düşük fiyatlarla satın almak sürdürülebilir olmayacaktır. Bu kapsamda etimizin nereden geldiğini, üretildiği çiftlikleri ve kullanılan çiftçilik uygulamalarını düşünmeli ve tercihlerimizi bu yönde kullanmalıyız.

Yakın gelecekte marketlerde yerlerine alması beklenen et muadili ürünler var. 2018 yılında uzayda biftek üretilmesiyle birlikte 3B baskı hayvansal etler ile tanışmıştık. Bu gelişmeyi takip eden süreçte Redefine Meat isimli firma, bitki bazlı 3B bifteklerin seri üretime geçmesiyle hayvansal et tüketimine çevreci bir alternatif sunmayı hedefliyor.

Meatable isimli girişim sentetik et üretimiyle iklim değişikliği, sera gazı emisyonu gibi dünyayı tehdit eden temel sorunlara teknolojik bir bakış açısıyla çözüm üretmeye çalışıyor.

Balıkçılık “sürdürülebilir” mi?

Balıkçılık üzerine çalışmalar yapan pek çok araştırmacı, mevcut balıkçılık uygulamalarının sürdürülebilir olmadığını ifade ediyor. Korsan, yasa dışı ve kayıt dışı avcılık uygulamaları deniz canlılarının nesillerini tehdit ediyor. Araştırmacılar, balık popülasyonun tüm dünyada azalma eğiliminde olduğunu, bazı dönemlerde oluşan ani düşüşlerin ve stokların çökmesinin önüne geçilemediğini vurguluyor.

Sürdürülebilir balıkçılık geniş bir zaman dilimini gözeterek, ileriki yıllarda da avlanabilecek balık olmasını sağlayabilmek adına mevcut sezon içerisinde avlanan balıkların kapasitesini sınırlandırarak stokların yönetildiği uygulamalara deniyor. Bu ifade yalnızca ekonomik değil ekolojik ve sosyal içeriği de kapsıyor. Sürdürülebilir balıkçılık, 20. yüzyılın başlarında yeni bir araştırma konusu hâline gelen balıkçılık biliminin temel ilgi alanlarından biri olarak dikkat çekiyor. Elde edilen bilimsel veriler ışığında balıkçılık politikalarının oluşturulması ve kanunlarla tanınması, sürdürülebilirliğin en önemli ayağını oluşturuyor.

WWF Türkiye’nin “Sürdürülebilir Balıkçılık” üzerine yaptığı çalışmada sıralanan gerekli koşullar

Birey olarak sürdürülebilir balıkçılık tercihleri için neler yapabiliriz:

  • Sürdürülebilir balıkçılık yöntemleri ile avlanan balıkları yemeyi tercih edebiliriz. Bu doğrultuda tercihlerimizi sorumlu üretimden ve satıcıdan yana kullanabiliriz.
  • Sahil Güvenlik Komutanlığı, Gıda-Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı il ve ilçe müdürlükleri gibi görev yapan karar vericileri yasa dışı avcılıkla mücadele etmek için bilgilendirebiliriz.
  • Atıklarımızı geri dönüşüme atabilir, denizlerin kirlenmesini engelleyebilir, denizlerimizin korunması için düzenlenen kampanyalara katılabilir, çevremizdekileri bu konuda destek olmaları için bilgilendirip teşvik edebiliriz.
  • Deniz ekosistemini ve deniz canlılarını daha yakından tanıyabiliriz. Ülkemizdeki denizel değerlerin korunması için yapılan düzenlemeleri öğrenebilir. Bu düzenlemeleri günlük yaşamınızda uygulayabilir, kurallara uymayanları yapıcı bir üslup ile uyarabiliriz.

#SürdürülebilirGelecek kapsamındaki Sürdürülebilir Gıda Sürdürülebilir mi? içeriğimizde ‘sürdürülebilir gıda’ üzerinde durmuştuk. Bu içeriğimizle birlikte sürdürülebilir hayvansal üretim konusuna değindik.

Gezegenimizi yakından tanımak belki de her zamankinden daha önemli. Neden mi daha önemli? Çünkü insanlık olarak kendi tabiatımıza ve doğaya yabancılaştığımızda yıkıcı sonuçları olan olaylar yaratabiliyoruz. Bilmediğimiz bir doğaya karşı sorumluluk hissetmeyerek çevreye önem ve hassasiyet göstermeyebiliyoruz. Oysaki tanımak, sevgimizi çoğaltarak saygımızı ve sorumluluğumuzu artıracaktır. Daha az hayvansal et yemek ve yediğimiz eti daha sürdürülebilir hâle getirmek bizi çevreye karşı sorumluluk bilinci yüksek bireyler yapabilir, çevre duyarlılığına sahip toplumlar olma yolunda adımlar atabiliriz.

 

Share:

administrator

1996 yılında İstanbul’da doğdu. Marmara Üniversitesi Basım Teknolojileri bölümünde gördüğü lisans eğitiminden sonra odağını gıdaya çeviren Elif, Mutfak Sanatları Akademisi Profesyonel Aşçılık mezunu ve Anadolu Üniversitesi Tarım Teknolojileri öğrencisi. Merakının izinde farkındalığını besleyecek her türlü konuya olan ilgisiyle anlamlı bir gelecek inşasına katkıda bulunmaya çalışıyor. 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir