Plastiksiz Temmuz (Plastic Free July), plastik tüketiminden kaynaklanan kirlilik ve doğal tahribatı önlemeyi amaçlayan küresel bir organizasyonun adı. Plastic Free Foundation isimli sivil toplum örgütünün bir projesi olarak başlayan bu hareket, kontrolsüz üretim ve tüketim nedeniyle günden güne büyüyen plastik atık sorununa dikkat çekerek, günlük hayatımızda sıkça kullandığımız plastiklerden vazgeçebilmemiz için öneriler sunuyor.

Plastiklerin Hayatımızdaki Yeri

Yaklaşık 100 senedir hayatımızda yer edinen plastikler, her amaca uygun çeşide sahip olması sayesinde kısa sürede üretim ve dağıtım süreçlerinin vazgeçilmezi haline geldi. Hafif, dayanıklı, esnek ve düşük maliyetli bir malzeme olan plastiklerin kullanıldığı başlıca sektörler şöyle (PAGEV) :

  • Ambalaj

Paketli gıda ürünlerinin ambalaj ve kutularında kullanılan plastik kullanımı, ürünlerin raf ömrünü korumasına yardımcı olurken hafif bir alternatif olması sebebiyle de tercih ediliyor. Bunun yanında, plastik tabak, bardak, çatal-bıçak ve pipet gibi tek kullanımlık servis ürünleri yiyecek ve içecek dağıtımında en çok kullanılan ürünlerden.

  • Elektrik-Elektronik

Elektrik yalıtkanlığı nedeniyle kablo kaplamalarında, elektronik cihazların iç aksamında sıklıkla kullanılan plastikler, mekanik dayanıklılık ve hafifliği ile de tercih edilen bir alternatif olarak karşımıza çıkıyor.

  • Sağlık

Protez, yapay kornea, işitme cihazları ve ilaç kapsülleri ile yaygın kullanıma sahip plastikler, sağlık sektöründe de yaygın bir alternatif.

  • Ulaşım

Ortalama bir aracın toplam ağırlığının yaklaşık %15-20’sini oluşturan plastikler, hafifliği nedeniyle yakıt tüketimini azaltmasıyla da ironik bir şekilde çevre dostu alternatif olarak kabul ediliyor.

“Aracınızdan eksilen her kilogram, çalışma ömrü boyunca 20 kilogram daha az karbondioksit salması anlamına gelir.”

Plastik Tüketimini Azaltmak

Geçmiş kuşaklardan bize kalan kötü mirasların başında, kontrolsüz üretim ve tüketim zinciri geliyor. Fosil yakıtlar ve plastik türevi malzemelerin yaygın kullanımı, iklim ve doğa dengesi açısından geri döndürülemez zararlara yol açarken, genç kuşak büyük nesillerden farklı olarak iklim krizini oldukça ciddiye alıyor.

Kamuoyu baskısı sebebiyle çevresel konularda düzenlemeye giden devletler, sanayi kuruluşlarını ve üreticileri de değişime iterken, tüketici tercihleri ve hassasiyetlerindeki değişim de üreticileri çevresel konularda adım atmaya, süregelen üretim ve dağıtım aşamalarını gözden geçirmeye mecbur etti. Özellikle kozmetik sektörünün önde gelen üreticilerinde, plastik kullanımını azaltmaya yönelik gözle görülür bir çaba var. Örneğin Fransız kozmetik markası olan L’Oreal 2025 hedefi olarak, paketleme ve ambalajlamada kullanmak için satın alınan plastiklerin %50’sinin geri dönüşümden elde edilmiş veya doğada çözünebilir malzeme tabanlı olacağını belirtiyor. L’Oreal tarafından her sene dünyanın farklı yerlerinden öğrencilerin katılımıyla düzenlenen Brandstorm isimli yarışmanın, bu yılki teması plastiksiz bir kozmetik sektörü yaratabilmekti.

Türkiye’de oldukça tartışılan ücretli plastik poşetler de hayatımızdaki olumlu değişimlerden. Anadolu Ajansı’nın açıkladığı yıl sonu verilerine göre, 1 Ocak 2019 tarihinde başlatılan ücretli poşet uygulamasının ardından poşet tüketiminde %77,27 lik bir düşüş sağlandı ve kişi başına düşen poşet tüketimi 35’den 10’a indi, 11 ayda 150 bin ton plastik tasarrufu sağlandı. Ancak son dönemde hijyen kaygıları nedeniyle, tek kullanımlık poşetlere talebin %40-50 düzeyinde arttığı kaydediliyor. (Türkiye Perakendeciler Federasyonu) Ayrıca restoran ve kafelerde tek kullanımlık paketli ürünlerin sunumu mecburi tutulduğundan beri, plastik yine en pratik seçenek olarak öne çıktı.

Görsel: Anadolu Ajansı

Ters Köşe

Geçtiğimiz sene BBC tarafından yayınlanan haberde, İngiltere Çevre Ajansı’nın kese kağıdı, dayanıklı plastik poşet, dokusuz kumaş (plastik) ve bez çanta alternatiflerinin değerlendirmesine yer verildi. Araştırmaya göre, bez çantaların plastik poşetlerden daha çevre dostu kabul edilebilmesi üretiminde gereken enerji ile belirleniyor. Bu kabulde, pamuklu kumaştan bez çantaların plastik poşetten daha çevre dostu sayılabilmesi için 131 kat  fazla kez kullanılması gerekiyor.

grafik

Uzun ömürlü alışveriş çantası kullanımının bir alışkanlık haline gelmesi için toplumsal bilincin yerleşmesi önemli. Süregelen alışkanlıkları terk edip, çevre dostu alternatfileri benimsemek bir süreç elbette, ancak özellikle okullarda başlayacak eğitimler ile bunun yerleşmesini sağlamak mümkün.

Plastiksiz Temmuz Kapsamında Değişim Önerileri

Dünya çapında 250 milyondan fazla katılımcıya ulaşan hareket, yeni başlayanlar için temel öneriler sunuyor. Örneğin, tek kullanım bardakta kahve almak yerine kendinize ait tekrar kullanılabilir bir bardak veya termos kullanabilirsiniz.

[button color=”red” size=”normal” alignment=”center” rel=”follow” openin=”samewindow” url=”https://www.gelecekburada.net/surdurulebilir-starbucks-deneyleri/”]Sürdürülebilir Starbucks Deneyleri[/button]

Kutu içeceklerden, kahve ve kokteyle varana kadar birçok içecek için servis edilen plastik tek kullanımlık pipetler de vedalaşmanız gereken ürünlerden. Yerine ne kullanacağım derseniz, en pratik seçenekler metal ve bambu pipetler olacaktır.

Plastik su şişelerinin yerine cam şişe alternatifi uzun yıllardır mevcut, ancak yüksek fiyatı sebebiyle herkese hitap eden bir seçenek değil. Burada daha etkili bir alternatif olarak, halka açık su dolum noktaları değerlendirilmeli. Avrupa’da çeşme suyunun içilebilir olduğu ülkelerde sokaklarda yer alan ücretsiz su dolum noktaları, oldukça çevreci bir alternatif. Ülkemizden güzel bir örnek verirsek, Boğaziçi Üniversitesi kampüslerinde çok sayıda ücretsiz su dolum noktası yer alıyor ve öğrencilerin yeniden kullanılabilir şişe veya mataralar kullanabilmesini desteklerken temel ihtiyaç olan suya ücretsiz ulaşma imkanı sunuyor.

Bunlar bana hafif kalır, daha detaylı çözümler istiyorum derseniz Plastic Free July’ın internet sitesine göz atabilirsiniz. Otomatik çeviriden yararlanmak isteyenlere sitenin dilinin İngilizce olduğunu hatırlatalım.

Plastikten Vazgeçebilir Miyiz?

Plastik dayanıklılık, esneklik, hafiflik ve düşük maliyeti sayesinde en gözde altenatif olmaya devam edecek gibi gözüküyor. Ancak kamuoyunda yükselen çevre hassasiyeti, Plastiksiz Temmuz gibi küresel hareketlerin etkisi ve tüketicinin tercihlerindeki uzun vadeli değişim şirketleri de bu yönde bir değişime gitmeye mecbur kılacaktır. Bu nedenle, tüketicinin elindeki gücü kullanması için toplumsal bilincin oluşması oldukça önemli bir adım.

Meraklısına Yedinci Kıta

14 Eylül-10 Kasım 2019 tarihlerinde gerçekleşen 16.İstanbul Bienali kapsamında plastik kirliliğine dikkat çekmek adına “Yedinci Kıta” temsilcisinin konuk edilmesi, unutulmaz bir anıya sahne olmuştu.

“Popüler bilimdeki adıyla “Yedinci Kıta”, 3,4 milyon kilometrekare genişliğinde, 7 milyon ton ağırlığındaki bir plastik yığınından meydana geliyor.”

Share:

administrator

Boğaziçi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği mezunu Öykü, gastronomiye ve mutfak sanatlarına meraklı, ekonomi ve politikaya ilgili ve aynı zamanda veri çağında geleceğin nerede olduğunu araştırıyor.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.